Wiedza

  1. Start
  2. /
  3. Wiedza
  4. /
  5. Masa sanacyjna i masa układowa. Omówienie

Masa sanacyjna i układowa to podstawowe źródło środków, służących do osiągnięcia celów restrukturyzacji. Co należy o nich wiedzieć? Wyjaśnia ekspert

Spis treści

1. Masa sanacyjna i masa układowa – podstawowe informacje
2. Powstanie masy układowej i ustalenie jej składu
3. Masa sanacyjna – co to jest?
4. Spis inwentarza a ustalanie składników masy sanacyjnej
5. Wyłączenie składnika majątkowego z masy sanacyjnej
6. Zakończenie

Podstawowym celem każdej restrukturyzacji jest rozwiązanie problemu nadmiernego zadłużenia, a więc spłata wierzycieli na zasadach określonych w układzie. Do tego z kolei potrzeba odpowiedniego majątku. Jego najważniejszym źródłem jest majątek posiadany przez restrukturyzowanego przedsiębiorcę, który staje się masą sanacyjną lub układową. Jednak w praktyce określenie jej składników może okazać się trudnym zadaniem, wymagającym odpowiednio dużej wiedzy i doświadczenia. O czym trzeba pamiętać, podejmując się go?

Masa sanacyjna i masa układowa – podstawowe informacje

Otwarcie każdego z postępowań restrukturyzacyjnych pociąga za sobą daleko idące skutki w sferze majątkowej restrukturyzowanego dłużnika. Ogólnie rzecz ujmując – i zastrzegając, że teza ta wymaga szeregu uściśleń – zainicjowanie przedmiotowych postępowań prowadzi do tego, że majątek dłużnika staje się masą restrukturyzacyjną. A więc masą układową lub masą sanacyjną.

Oczywiście masa sanacyjna oraz masa układowa powstają – jak same nazwy wskazują – w zależności od tego, jakie dokładnie postępowanie restrukturyzacyjne zostało zainicjowane. W każdym razie przez masę restrukturyzacyjną można rozumieć mienie dłużnika, który służy mu prowadzeniu działalności gospodarczej oraz należące do niego. Jednocześnie należy pamiętać, że otwarciem przedmiotowego postępowania nie prowadzi do zmian w strukturze właścicielskiej majątku, ale do ograniczeń w możliwości swobodnego zarządzania nim, przede wszystkim poprzez poddanie go nadzorowi nadzorcy sądowego lub zarządowi zarządcy.

Zobacz też: Masa upadłościowa. Co to jest i jak przebiega jej likwidacja?

Powstanie masy układowej i ustalenie jej składu

Masa układowa powstaje w dniu wydania przez sąd postanowienia o otwarciu przyspieszonego postępowania układowego oraz postępowania układowego. Warto podkreślić, że prowadzenie postępowania o zatwierdzenie układu – w którym dłużnik samodzielnie zbiera głosy wierzycieli odnoszące się do propozycji układowych – nie determinuje powstania masy układowej. Przede wszystkim ze względu na fakt, że  w postępowaniu tym nie dochodzi do jego formalnego otwarcia, a sąd aktywizuje się właściwie dopiero przy rozpatrywaniu wniosku o zatwierdzenie układu.

Stosownie do art. 240 Prawa restrukturyzacyjnego z dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika staje się masą układową. W jej skład wchodzą więc jedynie aktywa. Należy jednocześnie pamiętać, że w postępowaniu tym nie sporządza się spisu inwentarza. Z tego względu podstawowym źródłem informacji o składnikach wchodzących w skład masy układowej – w omawianym tu postępowaniu – jest wniosek o jego otwarcie, załączone do niego dokumenty oraz księgi samego przedsiębiorstwa.

masa sanacyjna

Natomiast skład masy układowej w postępowaniu układowym ustalany jest – w terminie trzydziestu dni od dnia otwarcia postępowania – przez nadzorcę sądowego. Realizacja tego obowiązku następuje poprzez badanie wpisów w księgach dłużnika oraz dokumentów bezspornych. Jednocześnie Prawo restrukturyzacyjne przewiduje możliwość ustalenia składu masy układowej przez samego dłużnika, który czyni to jedynie pod nadzorem nadzorcy sądowego. Jednak skorzystanie z tego rozwiązania uzależnione jest od zgody sędziego-komisarza.

Warto przeczytać: Art. 636 KC – odszkodowanie za wadliwe wykonanie umowy. Omówienie

W przedmiotowym postępowaniu skład masy układowej ustala się na dzień otwarcia postępowania,  poprzez sporządzenie w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe spisu:

  • Ruchomości;
  • Nieruchomości;
  • Środków pieniężnych;
  • Przysługujących dłużnikowi praw majątkowych;
  • Należności.

Masa sanacyjna – co to jest?

Podstawowym przepisem dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na pytanie co to jest masa sanacyjna jest art. 294 Prawa restrukturyzacyjnego. Zgodnie z jego treścią z dniem otwarcia postępowania sanacyjnego mienie służące prowadzeniu przedsiębiorstwa oraz mienie należące do dłużnika stają się masą sanacyjną. W związku z tym bez ryzyka błędu można uznać, że pojęcie masy sanacyjnej jest tożsame z pojęciem masy układowej. A podstawowe różnice sprowadzają się do sposobów ustalania jej składu oraz zarządzania nią.

Skład masy sanacyjnej ustala zarządca. Zawsze należy postulować, aby wywiązywał się z tego obowiązku w jak najlepszy sposób. W końcu od prawidłowego ustalenia składu masy sanacyjnej zależy zarówno zabezpieczenie majątku dłużnika na czas trwania sanacji, jak i umożliwienie osiągnięcia celów oraz założeń postępowania. Podstawą określenia składników masy sanacyjnej jest badanie przez zarządcę dokumentów przedsiębiorstwa dłużnika. W tym zwłaszcza dokumentów księgowych oraz rejestrów publicznych, np. ksiąg wieczystych.

Koniecznie przeczytaj: Majątek spółki cywilnej. Do kogo należy i gdzie trafia po jej rozwiązaniu?

Spis inwentarza a ustalanie składników masy sanacyjnej

Jednak podstawowym sposobem ustalenia składników masy sanacyjnej jest sporządzenie spisu inwentarza. Z tego względu zarządca masy sanacyjnej musi przygotować pełny wykaz wszystkich składników majątku dłużnika. W spisie inwentarza uwzględnia się całość należących do dłużnika praw, ruchomości, nieruchomości, należności oraz środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w kasie przedsiębiorstwa. Należy przy tym pamiętać, że skoro do masy sanacyjnej wchodzą jedynie aktywa, tylko je ujmuje się w spisie inwentarza. Nie ma więc konieczności umieszczania w nim pasywów przedsiębiorstwa.

masa sanacyjna

Wraz ze spisem inwentarza sporządza się także oszacowanie składników masy sanacyjnej. Oszacowanie nie jest tym samym, co wycena, stąd może być ono przeprowadzone przy mniejszej dyscyplinie metodologicznej. W żadnym wypadku nie oznacza to, że szacowanie wartości składników masy wolno przeprowadzać dowolnie. W każdym przypadku należy odnieść się przede wszystkim do rynkowej wartości określonych składników.

Polecamy także: Syndyk – kto to jest i czym się zajmuje? Wyjaśnia ekspert

Wyłączenie składnika majątkowego z masy sanacyjnej i układowej

Przy ustalaniu składników masy sanacyjnej oraz układowej poważnym problemem pozostaje ustalenie prawa własności do poszczególnych składników masy restrukturyzacyjnej. Zgodnie z prawem może okazać się, że w jej skład wejdą elementy, które dłużnik jedynie wykorzystuje do prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie jest ich właścicielem. To z kolei może determinować spory dotyczące prawa własności. Tym bardziej, że ustawodawca wprowadził pewne domniemanie. Zgodnie z nim przyjmuje się, iż rzeczy znajdujące się w posiadaniu dłużnika w dniu otwarcia postępowania należą do masy układowej lub sanacyjnej.

Niestety Prawo restrukturyzacyjne – w przeciwieństwie do Prawa upadłościowego – nie zawiera formalnej procedury wyłączenia danego składnika z masy restrukturyzacyjnej. Dlatego właściciel składnika, który bezpodstawnie został włączony w skład masy układowej lub sanacyjnej może dochodzić swoich praw jedynie na zasadach ogólnych, a nie w ramach postępowania restrukturyzacyjnego. Z tego też względu sporządzając materiały będące podstawą określenia masy restrukturyzacyjnej należy dołożyć szczególną staranność, przede wszystkim czuwając nad nienaruszaniem praw osób trzecich.

Zakończenie

Masa restrukturyzacyjna – a więc masa układowa lub sanacyjna – to mówiąc najprościej majątek dłużnika, który po otwarciu właściwego postępowania ma służyć osiągnięciu jego celów: w tym przede wszystkim oddłużeniu, a więc zaspokojeniu praw wierzycieli. Dlatego prawidłowe określenie składników wchodzących w skład masy jest wręcz kluczowym zadaniem podczas prowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego. Jednocześnie błędy popełnione w tym zakresie mogą poważnie naruszać prawa podmiotów trzecich, co z kolei – przy obecnej konstrukcji Prawa restrukturyzacyjnego – może poważnie utrudniać im, a nawet uniemożliwiać, wykonywanie prawa własności.