Syndyk masy upadłości jest jednym z najważniejszych organów każdego postępowania upadłościowego. Stąd warto zapoznać się z jego zadaniami oraz zasadami pracy. Przybliżamy je w prezentowanym artykule.

Spis treści

  1. Syndyk – kto to jest?
  2. Nowe obowiązki syndyka
  3. Czynności syndyka po objęciu majątku upadłego
  4. Kwalifikacje konieczne do objęcia funkcji syndyka
  5. Syndyk będący spółką prawa handlowego
  6. Wynagrodzenie syndyka masy upadłości
  7. Zakończenie

Postępowanie upadłościowe nie może toczyć się bez syndyka, będącego jednym z jego kluczowych organów. Stąd od prawidłowej realizacji zadań, jakie ustawodawca stawia przed każdym syndykiem, zależy w dużej mierze powodzenie postępowania upadłościowego. Dlatego dla pełniących tę funkcję przewidziano wymagania, które mają dawać gwarancję jej należytego pełnienia. Kim więc jest syndyk i jaka jest jego rola w sprawie upadłościowej?

Syndyk – kto to jest?

Syndyk masy upadłości jest jednym z najważniejszych organów każdego postępowania upadłościowego. Ustanawia go sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Do podstawowych zadań syndyka należy objęcie majątku upadłego; zarząd nim; zabezpieczenie go przed zniszczeniem, uszkodzeniem lub zabraniem oraz przystąpienie do jego likwidacji w sposób uregulowany w Prawie upadłościowym.

Jeżeli możliwe jest dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa upadłego, syndyk wykonuje szereg uprawnień właścicielskich, a także związanych ze stosunkiem pracy wobec zatrudnianych przez upadłego.

Oczywiście wskazane powyżej obowiązki syndyka mają jedynie charakter przykładowy. W istocie rozciągają się one na szereg zagadnień związanych nie tylko z prowadzeniem samego postępowania upadłościowego, ale również na występowanie w różnego rodzaju postępowaniach prowadzonych przez lub przeciwko dłużnikowi. Poza tym rozwój ustawodawstwa, jaki nastąpił w ostatnich latach, pozwala na postawienie tezy, że polski prawodawca przykłada coraz większą wagę do roli syndyka, nakładając na niego nowe obowiązki oraz przyznając kolejne uprawnienia.

Zobacz także: Postępowanie układowe – na czym ono polega? Odpowiada specjalista

Nowe obowiązki syndyka

Jednym z ważniejszych obowiązków, jakie od niedawna spoczywają na syndyku, jest przyjmowanie zgłoszeń wierzytelności. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 4 Prawa upadłościowego, w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości sąd wzywa wierzycieli upadłego do zgłaszania syndykowi przysługujących im praw.

Zgłoszenie to należy dokonać na wskazany przez syndyka adres, w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Tym samym na syndyku spoczywa obowiązek formalnej i merytorycznej weryfikacji przedmiotowych zgłoszeń.

Syndyk jest także zobowiązany do poszukiwania majątku upadłego. Czyni to za pośrednictwem komornika sądowego, do którego kieruje stosowny wniosek. Jednak z punktu widzenia przebiegu postępowania upadłościowego jednym z najważniejszych obowiązków syndyka jest ustalenie składu masy upadłości.

syndyk - obowiązki

Czynność tę syndyk dokonuje poprzez sporządzenie spisu inwentarza oraz spisu należności. W pierwszym z nich ujmuje się prawa, ruchomości, nieruchomości i środki pieniężne zgromadzone – w kasie i na rachunkach bankowych – dłużnika. Natomiast spis należności syndyk przygotowuje, badając wszystkie księgi upadłego i dokumenty bezsporne.

Podstawowym celem tej czynności jest precyzyjne określenie zakresu oraz wysokości zadłużenia upadłego. Jeżeli jednak podczas badania ksiąg i dokumentów okaże się, że dłużnik posiada jeszcze jakiś majątek, który nie został ujęty w spisie inwentarza, należy go uzupełnić.

Warto zasygnalizować, że od 1 grudnia 2021 roku syndyk będzie ustalał skład masy upadłości za pomocą specjalnego systemu teleinformatycznego – Krajowego Rejestru Zadłużonych – według wzoru udostępnionego przez Ministra Sprawiedliwości.

Czynności syndyka po objęciu majątku upadłego

Po objęciu majątku upadłego syndyk masy upadłościowej dokonuje czynności w sprawach dotyczących masy co prawda we własnym imieniu, ale na rachunek upadłego. Tym samym nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w tego rodzaju sprawach, jednak może ponieść odpowiedzialność za szkody wynikające z nienależytego wykonywania swoich obowiązków.

Po objęciu majątku upadłego przez syndyka do jego najważniejszych obowiązków należy:

  • Wykonywanie wszystkich obowiązków sprawozdawczych ciążących na upadłym;
  • Zawiadomienie o ogłoszeniu upadłości wierzycieli, których adresy są mu znane;
  • Podejmowanie czynności zmierzających do ujawnienia postanowienia sądu o ogłoszeniu upadłości w księgach wieczystych i innych rejestrach dotyczących dłużnika;
  • Realizacja obowiązków wynikających z przepisów dotyczących ochrony pracowników w razie niewypłacalności pracodawcy;
  • Zawiadomienie banków, placówek pocztowych oraz innych instytucji, z którymi upadły zawarł umowę o udostępnienie skrytki pocztowej;
  • Bieżące rejestrowanie w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowania sądowe przychody i wydatki masy upadłości;
  • Składanie sprawozdań sędziemu-komisarzowi.

Kwalifikacje konieczne do objęcia funkcji syndyka

Zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego syndyka powołuje sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. Jednocześnie ustawodawca sprecyzował, jakimi kwalifikacjami musi odznaczać się podmiot powołany na tę funkcję.

Podstawową z nich jest posiadanie licencji doradcy restrukturyzacyjnego, a w niektórych przypadkach – np. przedsiębiorstw o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa lub zatrudniających średniorocznie co najmniej 250 pracowników – kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego.

Jednak sam fakt posiadania przedmiotowej licencji nie oznacza, iż można zostać powołanym na funkcję syndyka w dowolnej sprawie. Sąd ustanawiając syndyka, ma obowiązek wziąć pod uwagę liczbę spraw, w których osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego pełniła funkcję nadzorcy sądowego lub zarządcy w postępowaniach restrukturyzacyjnych, czy właśnie syndyka w innych postępowaniach upadłościowych, a także jej doświadczenie i dodatkowe kwalifikacje.

Przyjęcie takiego rozwiązania pozwala na powołanie najodpowiedniejszej osoby dla danego postępowania, zwłaszcza w perspektywie poziomu jego skomplikowania. Oczywiście im bardziej rozbudowanego i zadłużonego przedsiębiorstwa dotyczy sprawa upadłościowa, tym większa wiedza i doświadczenie jest niezbędne do pełnienia funkcji syndyka. Stąd ustawodawca nakazuje wzięcie pod uwagę wskazanych powyżej okoliczności przy jego powoływaniu.

Poza tym syndykiem masy upadłości nie można ustanowić m.in. wierzyciela upadłego, jego małżonka ani innych członków najbliższej rodziny, jego byłego lub obecnego pracownika, a także pełniącego funkcję nadzorcy lub zarządcy w prowadzonym wcześniej wobec upadłego postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Syndyk będący spółką prawa handlowego

Należy podkreślić, że syndykiem może zostać mianowana nie tylko osoba fizyczna, ale również spółka prawa handlowego. Zasada ta dotyczy zarówno spółek osobowych (np. jawnej czy partnerskiej), jak i kapitałowych, a więc z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjnej. Wówczas wszystkie wymagania, jakie ustawodawca postawił przed syndykiem będącym osobą fizyczną, odpowiednio stosuje się do spółki prawa handlowego.

Z tego względu licencją doradcy restrukturyzacyjnego (lub kwalifikowanego doradcy) w takich przypadkach muszą legitymować się wspólnicy ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem albo członkowie zarządu reprezentujący spółkę. Przy czym w przedmiotowej kwestii bez znaczenia są przyjęte zasady reprezentacji spółki. W stosunku do tych osób weryfikuje się także doświadczenie wymagane od syndyka dla prowadzenia danej sprawy.

Przeczytaj również: Postępowanie sanacyjne – omawiamy jego wady i zalety

Wynagrodzenie syndyka masy upadłości

Wynagrodzenie syndyka – zgodnie z Prawem upadłościowym – ustala się, jako sumę pięciu części składowych. Części te zależą od:

  • Sumy wypłaconej wierzycielom w ramach wykonania planów podziału powiększonej o koszty rozwiązania stosunków pracy z pracownikami pozostającymi w zatrudnieniu w dniu ogłoszenia upadłości;
  • Liczby pracowników zatrudnionych w dniu ogłoszenia upadłości;
  • Liczby wierzycieli biorących udział w postępowaniu;
  • Czasu trwania postępowania upadłościowego od dnia ogłoszenia upadłości do dnia wykonania ostatecznego planu podziału
  • Decyzji sądu, podjętej w zależności od stopnia trudności prowadzonego postępowania i jego efektywności.

Poza tym wynagrodzenie syndyka musi mieścić w granicach od dwukrotności do dwustusześćdziesięciokrotności podstawy wynagrodzenia. Jest nią przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Warto podkreślić, że to, kiedy kończy się rola syndyka, zależy od przebiegu postępowania. Co do zasady jego mandat dobiega końca wraz z zakończeniem postępowania upadłościowego.

Zakończenie

Syndyk jest jednym z najważniejszych organów każdego postępowania upadłościowego. Do jego głównych zadań należy objęcie majątku upadłego i zarząd nim, sporządzenie spisu inwentarza i spisu wierzytelności oraz likwidacja masy upadłości. W związku z tym do pełnienia tej funkcji konieczne są odpowiednie kwalifikacje, w tym przede wszystkim licencja doradcy restrukturyzacyjnego. Jednocześnie powołując syndyka w danym postępowaniu, sąd musi wziąć pod uwagę wiedzę i doświadczenie osoby mającej pełnić tę funkcję. Zasady te stosuje się odpowiednio wówczas, gdy syndykiem ma zostać ustanowiona spółka prawa handlowego.