19 sierpnia 2025 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne

Zmiana ta ma kluczowe znaczenie dla tysięcy rolników w Polsce, którzy zmagają się z problemami finansowymi i ryzykiem utraty dorobku życia. Od teraz samo złożenie wniosku do KOWR o przejęcie długu automatycznie wstrzymuje postępowania egzekucyjne, co daje czas na negocjacje, porozumienie z wierzycielami i realną szansę na uratowanie gospodarstwa.

Najważniejsze informacje

• 19 sierpnia 2025 roku weszła w życie nowelizacja ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne.
• Złożenie wniosku do KOWR o przejęcie długu automatycznie wstrzymuje wszystkie postępowania egzekucyjne wobec rolnika.
• Ochrona obejmuje zarówno nowe egzekucje, jak i te już prowadzone przed wejściem w życie ustawy.
• Rolnik zyskuje czas na rozmowy z wierzycielami, przygotowanie planu spłaty i restrukturyzację gospodarstwa.
• KOWR może przejąć gospodarstwo w zamian za spłatę długu i kontynuację działalności rolniczej.
• Nowe przepisy chronią rodzinne gospodarstwa przed utratą majątku i wzmacniają bezpieczeństwo żywnościowe kraju.
• Zmiany równoważą interesy rolników i wierzycieli, wspierając porozumienia zamiast przymusowej egzekucji.

Spis treści

1. Co skłoniło ustawodawcę do wprowadzenia zmian w ochronie gospodarstw rolnych?
2. Na czym polegają nowe zasady restrukturyzacji zadłużenia rolników?
3. Co oznacza to dla zadłużonych rolników?
4. Rosnące zadłużenie rolników – jak poważna jest sytuacja?
5. Znaczenie zmian dla wierzycieli i sektora finansowego
6. Podsumowanie
7. FAQ

Co skłoniło ustawodawcę do wprowadzenia zmian w ochronie gospodarstw rolnych?

W ostatnich latach sytuacja ekonomiczna wielu gospodarstw rolnych w Polsce stała się wyjątkowo trudna. Wysokie koszty produkcji, rosnące oprocentowanie kredytów, niestabilne ceny skupu i skutki zmian klimatycznych sprawiły, że znaczna część rolników zaczęła mieć problemy z utrzymaniem płynności finansowej. W praktyce coraz więcej rodzinnych gospodarstw, które przez dekady budowały swoją pozycję, stanęło na granicy utraty dorobku życia.

Dotychczasowe przepisy nie dawały im wystarczającej ochrony. Nawet złożenie wniosku do Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) o przejęcie długu nie wstrzymywało działań egzekucyjnych prowadzonych przez komornika. W rezultacie wielu rolników traciło swoje gospodarstwa, zanim ich sprawa została w ogóle rozpatrzona. System, który miał pomagać, w praktyce stawał się dla zadłużonych zbyt powolny i zbyt formalny, by skutecznie zapobiec utracie majątku.

Nowelizacja ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne, która weszła w życie 19 sierpnia 2025 roku, jest odpowiedzią na te problemy. Jej celem było wprowadzenie realnych narzędzi ochrony, które pozwolą rolnikom zatrzymać proces egzekucji w momencie, gdy złożą wniosek o przejęcie długu przez KOWR. Od tej chwili komornik nie może prowadzić żadnych czynności aż do czasu rozpatrzenia wniosku, co daje rolnikowi cenny czas na rozmowy z wierzycielami, analizę sytuacji i przygotowanie planu naprawczego.

To rozwiązanie ma fundamentalne znaczenie dla utrzymania stabilności w polskim rolnictwie. Chroni nie tylko majątek rolników, ale również bezpieczeństwo żywnościowe państwa. Gospodarstwa rolne są bowiem nie tylko działalnością gospodarczą – to także miejsca pracy, ośrodki lokalnego życia społecznego i element infrastruktury, od której zależy zaopatrzenie kraju w żywność.

Nowe przepisy wpisują się w szerszy trend europejski, zgodnie z którym sektor rolny traktowany jest jako strategiczny, a jego uczestnicy powinni podlegać szczególnej ochronie. W wielu krajach Unii Europejskiej podobne mechanizmy już funkcjonują, dając rolnikom możliwość czasowego wstrzymania egzekucji i rozpoczęcia rozmów naprawczych z wierzycielami. Polska, wdrażając takie rozwiązanie, wzmacnia swoje instrumenty ochrony rodzinnych gospodarstw i tworzy system, który realnie pozwala im przetrwać okres finansowych turbulencji.

Dla kancelarii zajmujących się postępowaniami restrukturyzacyjnymi to również istotna zmiana. Nowelizacja daje doradcom nowe narzędzia, by skuteczniej chronić majątek dłużników i prowadzić negocjacje w sposób uporządkowany i bez presji czasu. Dzięki temu proces restrukturyzacji może stać się bardziej efektywny, a jego celem – nie tylko spłata zobowiązań, ale przede wszystkim zachowanie ciągłości działalności i odbudowa potencjału gospodarstwa.

Na czym polegają nowe zasady restrukturyzacji zadłużenia rolników?

Nowelizacja ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne wprowadziła konkretne rozwiązania, które mają chronić rolników przed utratą majątku i umożliwić im skuteczne wyjście z zadłużenia. To odpowiedź na wieloletnie problemy związane z egzekucjami prowadzonymi jeszcze przed rozpatrzeniem wniosków o pomoc przez KOWR.

Najważniejsze zmiany to przede wszystkim:

• Złożenie wniosku do KOWR wstrzymuje egzekucję – od momentu złożenia wniosku komornik nie może podejmować żadnych czynności do czasu decyzji KOWR.
• Ochrona obejmuje także trwające postępowania – z nowych przepisów mogą skorzystać również rolnicy, wobec których egzekucja rozpoczęła się przed wejściem ustawy w życie.
• KOWR może przejąć gospodarstwo w zamian za spłatę długu – rozwiązanie to pozwala uniknąć likwidacji majątku i zapewnia ciągłość produkcji rolnej.
• Rolnik zyskuje czas na restrukturyzację – wstrzymanie egzekucji umożliwia prowadzenie negocjacji z wierzycielami i przygotowanie planu naprawczego.
• Proces odbywa się pod kontrolą instytucji publicznej – udział KOWR zwiększa bezpieczeństwo, transparentność i równowagę między interesem rolnika a wierzyciela.

Nowe przepisy tworzą system, w którym restrukturyzacja przestaje być ostatecznością, a staje się realnym narzędziem naprawy. Dają rolnikom czas na działanie, wierzycielom – większą pewność odzyskania należności, a całemu sektorowi – stabilniejsze podstawy funkcjonowania.

Co oznacza to dla zadłużonych rolników?

Nowelizacja ustawy to realna zmiana w sposobie, w jaki państwo podchodzi do ochrony gospodarstw rolnych znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Do tej pory wielu rolników, nawet podejmując działania naprawcze i starając się uregulować zadłużenie, traciło majątek, zanim ich sprawy zostały formalnie rozpatrzone. Teraz wreszcie pojawił się mechanizm, który daje im czas i przestrzeń na skuteczną restrukturyzację.

Złożenie wniosku do KOWR o przejęcie długu oznacza natychmiastowe zatrzymanie egzekucji. W praktyce rolnik zyskuje kilka istotnych korzyści:

• Po pierwsze – ochronę przed utratą majątku, co jest szczególnie istotne w przypadku rodzinnych gospodarstw przekazywanych z pokolenia na pokolenie.
• Po drugie – czas na rozmowy z wierzycielami oraz przygotowanie planu spłaty lub ugody.
• Po trzecie – możliwość kontynuowania produkcji rolnej, czyli zachowanie płynności finansowej i ciągłości działalności.

Dzięki nowym przepisom rolnicy mogą uniknąć dramatycznych sytuacji, w których do egzekucji dochodziło jeszcze przed rozpoczęciem dialogu z instytucjami. Wstrzymanie postępowań egzekucyjnych nie jest umorzeniem długu – to szansa na uporządkowanie sytuacji i znalezienie rozwiązania, które pozwoli odbudować stabilność finansową. Takie podejście wpisuje się w filozofię „drugiej szansy” – idei coraz częściej stosowanej w europejskim prawie gospodarczym, zakładającej, że dłużnik, który działa w dobrej wierze, powinien mieć możliwość odbudowania swojego potencjału.

Z perspektywy kancelarii doradzających w sprawach rolniczych nowelizacja oznacza również większe możliwości wsparcia klientów. Doradca restrukturyzacyjny lub prawnik może teraz prowadzić negocjacje z wierzycielami w warunkach stabilnych i bez presji egzekucyjnej, co zwiększa szanse na wypracowanie realnego kompromisu. Rolnicy, którzy wcześniej często działali w pośpiechu, dziś mogą zaplanować restrukturyzację z myślą o długofalowym rozwoju, a nie tylko przetrwaniu.

Nie bez znaczenia pozostaje też aspekt społeczny. Rolnictwo w Polsce opiera się głównie na gospodarstwach rodzinnych, które są filarem lokalnych społeczności i rynków pracy. Utrata jednego gospodarstwa to często nie tylko dramat finansowy, ale także utrata źródła utrzymania dla kilku rodzin. Nowe przepisy pomagają chronić te struktury – dając czas na działania naprawcze, które mogą uratować nie tylko ziemię, ale też miejsca pracy i ciągłość produkcji żywności.

W efekcie nowelizacja nie jest jedynie zmianą proceduralną. To prawdziwa tarcza ochronna dla rolników – dająca im nie tylko oddech w trudnym momencie, lecz także szansę na zbudowanie trwalszych podstaw gospodarowania. Dla wielu rodzin może to oznaczać powrót nadziei, że ich gospodarstwo przetrwa kryzys i znów stanie się źródłem stabilności, a nie niepokoju.

Rosnące zadłużenie rolników – jak poważna jest sytuacja?

Choć nowelizacja ustawy o restrukturyzacji zadłużenia rolników jest odpowiedzią na konkretne problemy praktyczne, jej znaczenie można w pełni zrozumieć dopiero w kontekście danych. Liczby pokazują bowiem, jak poważne i długotrwałe są trudności finansowe w polskim rolnictwie.

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce funkcjonuje około 1,3 miliona gospodarstw rolnych, z czego nawet 100 tysięcy może być objętych ochroną w ramach nowych przepisów. Oznacza to, że niemal co dziesiąte gospodarstwo w kraju doświadcza problemów finansowych, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do utraty majątku.

Z kolei raporty BIG InfoMonitor i BIK wskazują, że łączne przeterminowane zadłużenie sektora upraw rolnych na koniec czerwca 2025 roku wyniosło około 57,6 mln zł, co – choć o 17,6% mniej niż rok wcześniej – nadal stanowi istotne obciążenie dla branży. Co więcej, w niektórych segmentach odnotowano wzrost zaległości. W przypadku producentów zbóż, roślin strączkowych i oleistych zadłużenie wzrosło z 12 mln zł do ponad 32 mln zł. To właśnie te sektory, najbardziej wrażliwe na zmiany pogodowe i wahania cen, są dziś w najtrudniejszej sytuacji finansowej.

Według danych InfoMonitora, problemy z terminowym regulowaniem zobowiązań ma obecnie 202 podmiotów – o 24 mniej niż rok wcześniej. Spadek liczby dłużników nie oznacza jednak poprawy sytuacji całego sektora. Często wynika on z przejęć gospodarstw, konsolidacji produkcji lub trwałego wycofania się z działalności. W praktyce więc mamy do czynienia nie tyle z poprawą kondycji finansowej, co z kurczeniem się liczby aktywnych gospodarstw.

„Z punktu widzenia doradztwa restrukturyzacyjnego te dane pokazują jednoznacznie: sektor rolny potrzebuje wsparcia systemowego. Nowe przepisy są pierwszym krokiem do tego, by zamiast likwidować zadłużone gospodarstwa, dawać im możliwość odbudowy i powrotu do rentowności. Wprowadzenie mechanizmu zawieszenia egzekucji pozwala uniknąć błędnego koła – w którym zadłużenie prowadzi do utraty majątku, a utrata majątku uniemożliwia spłatę długu.”
Ewa Madejewska, adwokat i licencjonowany doradca restrukturyzacyjny

Trzeba też zauważyć, że za problemami finansowymi w rolnictwie często stoją czynniki niezależne od rolników – susze, gwałtowne zmiany cen skupu, brak stabilnych kontraktów czy rosnące koszty energii. Dlatego każda inicjatywa legislacyjna, która daje czas i przestrzeń na restrukturyzację, jest krokiem w kierunku bardziej odpornego i zrównoważonego sektora rolnego.

Nowe dane gospodarcze jasno pokazują, że sytuacja w rolnictwie jest złożona i wymaga podejścia łączącego kompetencje finansowe, prawne i strategiczne. Z tego powodu coraz częściej w procesach naprawczych rolnicy korzystają ze wsparcia doradców restrukturyzacyjnych, którzy pomagają im nie tylko w formalnościach, ale także w analizie opłacalności produkcji i budowaniu nowych modeli działania.

Znaczenie zmian dla wierzycieli i sektora finansowego

Nowelizacja ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne w naturalny sposób wpływa nie tylko na sytuację samych rolników, lecz także na instytucje finansowe, banki i wierzycieli prywatnych. Wstrzymanie egzekucji po złożeniu wniosku do KOWR oznacza bowiem zmianę dynamiki relacji między dłużnikiem a wierzycielem – i wymaga od sektora finansowego nowego podejścia do zarządzania ryzykiem w rolnictwie.

Z perspektywy wierzycieli nowelizacja może wydawać się ograniczeniem ich uprawnień egzekucyjnych. W praktyce jednak daje ona narzędzie, które może zwiększyć szanse na odzyskanie należności – tyle że w sposób uporządkowany, instytucjonalny i kontrolowany. W sytuacjach, gdy dochodziło do szybkiej sprzedaży majątku rolnika w drodze egzekucji, często środki pozyskane z licytacji nie pokrywały w pełni zobowiązań. Nowy system pozwala na przeprowadzenie procesu w sposób bardziej zrównoważony – z udziałem KOWR, który może przejąć gospodarstwo, spłacając zadłużenie i zabezpieczając dalsze wykorzystanie majątku w celach rolniczych.

Dla banków oznacza to konieczność ściślejszej współpracy z administracją i kancelariami restrukturyzacyjnymi. Wymaga to większej elastyczności w zakresie negocjowania warunków spłaty i restrukturyzacji zadłużenia, ale w zamian daje większą stabilność procesu. Banki i instytucje finansowe zyskują bowiem gwarancję, że majątek rolny nie zostanie zlikwidowany w sposób chaotyczny, a jego wartość zostanie zachowana – co przekłada się na wyższy poziom odzyskanych należności.

Z punktu widzenia całego sektora finansowego nowe przepisy można traktować jako krok w stronę odpowiedzialnego zarządzania ryzykiem kredytowym w rolnictwie. Mechanizm zawieszenia egzekucji i udziału KOWR w rozmowach z wierzycielami zwiększa transparentność i umożliwia instytucjom finansowym pełniejsze poznanie sytuacji dłużnika. To szczególnie ważne w branży, w której sezonowość przychodów i uzależnienie od warunków pogodowych powodują, że standardowe narzędzia oceny ryzyka nie zawsze się sprawdzają.

Nie można jednak pomijać obaw części środowiska bankowego, które zwraca uwagę na ryzyko nadmiernego wydłużenia postępowań i osłabienia dyscypliny płatniczej. Dlatego kluczowe znaczenie będzie mieć praktyczne stosowanie nowych przepisów – w tym terminowe rozpatrywanie wniosków przez KOWR oraz konstruktywna współpraca między rolnikami, wierzycielami a doradcami restrukturyzacyjnymi. Jeśli proces zostanie odpowiednio zorganizowany, ustawa może przynieść korzyści obu stronom – dając rolnikom czas na odbudowę, a wierzycielom realne szanse na odzyskanie należności w rozsądnych ramach czasowych.

W dłuższej perspektywie nowelizacja może także pozytywnie wpłynąć na zdolność kredytową rolników. Jasne i przewidywalne procedury restrukturyzacyjne, wspierane przez instytucje państwowe, zwiększają zaufanie sektora bankowego do producentów rolnych. W efekcie gospodarstwa, które przeszły proces restrukturyzacji i odzyskały stabilność, będą mogły łatwiej pozyskać finansowanie na dalszy rozwój i modernizację produkcji.

Nowe przepisy wpisują się zatem w filozofię współodpowiedzialności za bezpieczeństwo finansowe sektora rolnego. Chroniąc rolnika, nie stawiają wierzyciela na straconej pozycji – przeciwnie, umożliwiają mu działanie w sposób bardziej przewidywalny i partnerski. To rozwiązanie, które zamiast konfliktu między stronami wprowadza dialog, a zamiast przymusowej egzekucji – kontrolowaną restrukturyzację z poszanowaniem interesów wszystkich uczestników procesu.

Podsumowanie

Nowe przepisy dotyczące restrukturyzacji zadłużenia rolników to krok w stronę bardziej sprawiedliwego i skutecznego systemu ochrony gospodarstw. Wstrzymanie egzekucji po złożeniu wniosku do KOWR daje rolnikom czas na działanie, wierzycielom – pewność porządku prawnego, a państwu – stabilność sektora kluczowego dla bezpieczeństwa żywnościowego. To zmiana, która łączy ochronę interesu publicznego z poszanowaniem zasad gospodarki rynkowej i wyznacza nowy kierunek w podejściu do restrukturyzacji w rolnictwie.

FAQ