Kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny – weteran branży ratującej polskie przedsiębiorstwa

Doradca restrukturyzacyjny i kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny to nie to samo. Choć obaj mają licencję i mogą pełnić funkcje w postępowaniach, kwalifikowany doradca to kategoria zarezerwowana dla najbardziej wymagających spraw. W przypadkach wskazanych w przepisach sąd wyznacza do roli nadzorcy sądowego lub zarządcy wyłącznie osobę z tym tytułem – i właśnie dlatego warto wiedzieć, co stoi za tym statusem.

Najważniejsze informacje

• Tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego przyznaje Minister Sprawiedliwości osobom posiadającym licencję doradcy restrukturyzacyjnego, które spełniają rygorystyczne wymogi dotyczące doświadczenia zawodowego.
• Kwalifikowany doradca może być powoływany w postępowaniach restrukturyzacyjnych i upadłościowych dużych przedsiębiorstw oraz spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa.
• Podstawowe warunki uzyskania tytułu obejmują przeprowadzenie w ostatnich 7 latach czterech postępowań upadłościowych przedsiębiorców zakończonych prawomocnym postanowieniem o zakończeniu postępowania upadłościowego oraz dwóch postępowań restrukturyzacyjnych zakończonych prawomocnym zatwierdzeniem układu.
• Alternatywnie tytuł można uzyskać po przeprowadzeniu sześciu postępowań restrukturyzacyjnych lub postępowań upadłościowych z możliwością zawarcia układu zakończonych prawomocnym zatwierdzeniem układu.

Spis treści

1. Licencja doradcy restrukturyzacyjnego jako punkt wyjścia
2. Warunki uzyskania tytułu kwalifikowanego doradcy – rygorystyczne wymagania
3. Przyznanie ostatecznego wynagrodzenia nadzorcy jako kryterium kwalifikacji
4. Kwalifikowany doradca w postępowaniach największych przedsiębiorstw
5. Postępowania restrukturyzacyjne – zakres odpowiedzialności kwalifikowanego doradcy
6. Postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne w praktyce kwalifikowanych doradców
7. Podsumowanie
8. FAQ

Od 2019 roku polskie prawo wyraźnie rozróżnia zwykłych doradców restrukturyzacyjnych od kwalifikowanych. Choć obydwie grupy posiadają uprawnienia do pełnienia funkcji nadzorcy, zarządcy czy syndyka, to kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny stanowi szczególną kategorię specjalistów przygotowanych do prowadzenia najbardziej złożonych postępowań naprawczych.

Tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego to nie tylko prestiżowe wyróżnienie – to prawny warunek powoływania doradców w sprawach największych podmiotów gospodarczych. Zgodnie z przepisami wprowadzonymi ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o licencji doradcy restrukturyzacyjnego, w określonych sytuacjach sąd musi wyznaczyć osobę z tym tytułem.

Licencja doradcy restrukturyzacyjnego jako punkt wyjścia

Zanim doradca zacznie ubiegać się o tytuł kwalifikowanego specjalisty, musi najpierw uzyskać podstawową licencję doradcy restrukturyzacyjnego. Zgodnie z przepisami Prawa restrukturyzacyjnego kandydat musi spełnić szereg wymogów formalnych, w tym posiadać wykształcenie wyższe z tytułem magistra, wykazać co najmniej 3-letnie doświadczenie w zarządzaniu majątkiem/przedsiębiorstwem (lub jego wyodrębnioną częścią) – zgodnie z warunkami ustawowymi, oraz zdać wymagający egzamin państwowy przed komisją powołaną przez Ministra Sprawiedliwości.

Egzamin dla kandydatów obejmuje zagadnienia z zakresu prawa, ekonomii i finansów oraz zarządzania, ze szczególnym uwzględnieniem specyfiki postępowania upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Opłata za egzamin w 2025 roku wynosi 3499,50 zł, a za wydanie dokumentu licencji dodatkowo 250 zł. Po zdaniu egzaminu i otrzymaniu licencji doradca może rozpocząć pełnienia funkcji nadzorcy, zarządcy czy syndyka w postępowaniach naprawczych.

Warunki uzyskania tytułu kwalifikowanego doradcy – rygorystyczne wymagania

Droga do uzyskania tytułu kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego wiedzie przez udokumentowane sukcesy w prowadzeniu postępowań naprawczych. Zgodnie z art. 16a ustawy o licencji doradcy restrukturyzacyjnego, osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego może uzyskać ten tytuł po spełnieniu jednego z kilku wariantów wymogów.

Pierwsza ścieżka wymaga, aby w okresie ostatnich 7 lat przed złożeniem wniosku kandydat przeprowadził w całości co najmniej cztery postępowania upadłościowe przedsiębiorców zakończone prawomocnym postanowieniem o zakończeniu postępowania upadłościowego oraz dwa postępowania restrukturyzacyjne lub postępowania upadłościowe z możliwością zawarcia układu lub postępowania naprawcze zakończone prawomocnym zatwierdzeniem układu.

Alternatywnie można wykazać się przeprowadzeniem sześciu postępowań restrukturyzacyjnych lub postępowań upadłościowych z możliwością zawarcia układu lub postępowań naprawczych zakończonych prawomocnym zatwierdzeniem układu.

Istnieje również wariant przeznaczony dla doradców łączących doświadczenie zarządcze z praktyką restrukturyzacyjną. W tym przypadku osoba ubiegająca się o tytuł musi wykazać, że w okresie ostatnich 7 lat zarządzała przez co najmniej 3 lata majątkiem przedsiębiorcy będącego co najmniej średnim przedsiębiorcą w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Zarządzanie to kandydat na doradcę kwalifikowanego musiał realizować jako członek zarządu spółki handlowej, wspólnik ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem lub jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Dodatkowo musiał przeprowadzić w całości co najmniej dwa postępowania restrukturyzacyjne lub postępowania upadłościowe z możliwością zawarcia układu lub postępowania naprawcze zakończone prawomocnym zatwierdzeniem układu.

Przyznanie ostatecznego wynagrodzenia nadzorcy jako kryterium kwalifikacji

Szczególnie prestiżową ścieżką do uzyskania tytułu kwalifikowanego doradcy jest przeprowadzenie złożonego postępowania układowego lub sanacyjnego. W okresie ostatnich 3 lat przed złożeniem wniosku kandydat musi wykazać się przeprowadzeniem w całości co najmniej jednego postępowania układowego lub sanacyjnego zakończonego prawomocnym zatwierdzeniem układu, w którym przyznanie ostatecznego wynagrodzenia nadzorcy lub zarządcy wynikało z ustalenia przez sąd szczególnych warunków.

Chodzi tu o postępowanie, w którym liczba wierzycieli będących uczestnikami postępowania była większa niż 100 oraz suma wierzytelności przysługujących wierzycielom będącym uczestnikami postępowania była większa niż 10 milionów złotych. Przykładem może być restrukturyzacja spółki produkcyjnej z setkami wierzycieli i wielomilionowymi zobowiązaniami, gdzie przyznanie ostatecznego wynagrodzenia nadzorcy wymaga przeprowadzenia skomplikowanych negocjacji i wypracowania układu akceptowalnego dla wszystkich grup wierzycieli.

Kwalifikowany doradca w postępowaniach największych przedsiębiorstw

Najważniejszym uprawnieniem kwalifikowanego doradcy jest możliwość prowadzenia spraw wobec największych podmiotów gospodarczych. W sprawach dużych przedsiębiorstw, w przypadkach wskazanych w przepisach Prawa restrukturyzacyjnego, sąd wyznacza do pełnienia funkcji nadzorcy sądowego (w PPU/PU) albo zarządcy (w sanacji) wyłącznie osobę z tytułem kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego.

Za duże przedsiębiorstwo uznaje się podmiot, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat zatrudniał średniorocznie 250 lub więcej pracowników, lub jego roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych przekraczający równowartość w złotych 50 milionów euro, lub suma aktywów jego bilansu przekroczyły równowartość w złotych 43 milionów euro.

Dodatkowo kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny jest obligatoryjnie powoływany w sprawach podmiotów ujętych w ustawowych wykazach (np. spółek o istotnym znaczeniu dla gospodarki państwa oraz przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym / realizujących zadania na rzecz Sił Zbrojnych – zależnie od trybu postępowania).

Postępowania restrukturyzacyjne – zakres odpowiedzialności kwalifikowanego doradcy

Prowadząc postępowania restrukturyzacyjne, kwalifikowany doradca ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe wykonywanie swoich obowiązków zgodnie z przepisami Prawa restrukturyzacyjnego. Do jego zadań należy między innymi sporządzanie spisów wierzytelności, przygotowywanie propozycji układowych, negocjowanie z wierzycielami, zarządzanie majątkiem dłużnika oraz składanie sprawozdań sądowi.

Po prawomocnym zatwierdzeniu układu nadzorca albo zarządca co do zasady obejmuje funkcję nadzorcy wykonania układu (chyba że układ stanowi inaczej) i w tym zakresie monitoruje realizację układu oraz składa sprawozdania, czuwając nad tym, aby dłużnik wywiązywał się z przyjętych zobowiązań. Jego rola nie kończy się więc z chwilą zatwierdzenia układu przez sąd – często nadzór trwa jeszcze przez okres realizacji układu.

Postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne w praktyce kwalifikowanych doradców

Kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny występuje w różnych rolach w zależności od rodzaju postępowania upadłościowego lub restrukturyzacyjnego. W postępowaniu o zatwierdzenie układu pełni funkcję nadzorcy układu, którego wybiera dłużnik i z którym zawiera umowę o sprawowanie nadzoru nad przebiegiem postępowania. W przyspieszonym postępowaniu układowym oraz postępowaniu układowym pełni funkcję nadzorcy sądowego, w postępowaniu sanacyjnym – zarządcy, a w postępowaniu upadłościowym występuje jako syndyk odpowiedzialny za likwidację majątku lub przeprowadzenie układu z wierzycielami.

Podsumowanie

Tytuł kwalifikowanego doradcy restrukturyzacyjnego to elitarne wyróżnienie w branży doradców. Z grona około 2000 licencjonowanych doradców w Polsce, jedynie około 200 może poszczycić się tym statusem. Wymogi formalne są rygorystyczne – kandydaci muszą wykazać się przeprowadzeniem określonej liczby postępowań zakończonych sukcesem, często w sprawach największych przedsiębiorstw. Jednak korzyści są znaczące: kwalifikowani doradcy mają dostęp do najbardziej prestiżowych i wymagających spraw, mogą pracować z największymi polskimi firmami i uczestniczyć w postępowaniach o kluczowym znaczeniu dla gospodarki. Dla przedsiębiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej współpraca z kwalifikowanym doradcą oznacza dostęp do najwyższych kompetencji i sprawdzonego doświadczenia w ratowaniu firm przed upadłością.

FAQ